اشتراک گذاری:
یکی از اصطلاحاتی که در دنیای خودرو استفاده میشود، بیش فرمانی (Oversteer) و کم فرمانی (Understeer) است. این دو واژه، مفهومهای متفاوت و نقطه مقابل هم را تعریف میکنند. بیش فرمانی و کم فرمانی دو پدیده مهم هستند که در عبور از پیچها میتوانند میان خروج ایمن و کنترل خودرو تفاوت ایجاد نمایند. تعادل و چسبندگی لاستیکهای جلو و عقب (تفاوت در زاویه لغزش (Slip Angle)) تفاوت میان بیش فرمانی و کم فرمانی را نشان میدهد. در این مقاله بیشتر این دو پدیده مؤثر در ایمنی را بررسی میکنیم.
تا انتها با مجله لوکانو همراه باشید
پدیده کم فرمانی (Understeer) چیست؟
حالت کم فرمانی به زمانی اطلاق میگردد که خودرو بهاندازهای که فرمان توسط راننده میچرخد، نمیپیچد. کم فرمانی به لغزش جلو نیز شناخته میشود. این بدان معنی است که لاستیکهای محور جلو زاویه لغزش بیشتری نسبت به چرخهای عقب دارند و تمایل بیشتری برای چرخش به جلو ایجاد میگردد. در این حالت خودرو به سمت بیرون پیچ کشیده میشود. راننده فرمان میدهد؛ ولی خودرو بهاندازه موردانتظار نمیپیچد، در واقع کمکاری میکند.
بیشتر بخوانید: رگه های رنگی روی لاستیک نو به چه معناست؟
دلایل پدیده کم فرمانی
پدیده کم فرمانی حاصل موارد زیر است.
- ورود به پیچ با سرعت بیش از حد
- ترمزگیری شدید در حین پیچیدن
- مشکلاتی در پیکربندی خودرو
- شتابگیری ناگهانی در خودروهای دیفرانسیلجلو
- گرفتن پدال ترمز در پیچ بهسختی و بیش از حد
- لاستیکهای فرسوده با چسبندگی کم
تمامی موارد بالا باعث میشوند که وزن خودرو به سمت عقب هل داده شود و چسبندگی و پایداری بر روی محور جلو و لاستیکها کمتر گردد. نتیجه این عمل در نهایت ازبینرفتن نیروی جانبی لازم برای پیچیدن صحیح است. کم فرمانی بیشتر در خودروهای دیفرانسیلجلو و یا بافاصله محوری کوتاه رخ میدهد.
هنگام کم فرمانی چه کار کنیم؟
بهترین کار در ابتدا این است که فرمان را بیشتر نچرخانید. سرعت را بهآرامی کاسته و با فشردن پدال گاز به مقدار کم چسبندگی را با سطح جاده حفظ کنید. توصیه میکنیم که بههیچوجه پدال ترمز را تا انتها فشار ندهید چرا که نیروی بیشتری به چرخها منتقل شده و کنترل شرایط پیچیدهتر میشود.
چگونه از کم فرمانی اجتناب کنیم
برای جلوگیری از کم فرمانی به موارد زیر توجه نمایید.
- لاستیکها را در شرایط خوب و بادکرده نگه دارید. حتماً از تایرهایی با چسبندگی بالا استفاده نمایید.
- هنگام عبور از پیچها، با سرعت مناسب بپیچید.
- سیستم تعلیق و ترمز را به طور منظم تعمیر و نگهداری کنید.
حالت بیش فرمانی (Oversteer) چیست؟
پدیده بیش فرمانی هنگامی که خودرو بیشتر از فرمانی که به آن داده شده است، میپیچد، رخ میدهد. البته به این حالت لغزش عقب” یا “دریفت” نیز میگویند. بیش فرمانی دقیقاً مخالف کم فرمانی است و در آن زاویه لغزش چرخهای عقب بیشتر است. بهطورکلی زمانی که چسبندگی لاستیکهای عقب کمتر میشود و به دنبال چرخهای جلو حرکت نکنند، بیش فرمانی اتفاق میافتد. در این حالت خودرو بیشتر از حد انتظار میپیچد. تفاوت کم فرمانی و بیش فرمانی شامل تمایل حرکت دماغه خودرو نیز است.باید گفت که در Oversteer دماغه خودرو بیشتر به سمت داخل پیچ میچرخد. راننده در این هنگام احساس میکند که عقب خودرو سریعتر از جلوی خودرو حرکت میکند.
دلایل پدیده بیش فرمانی
از دلایل مهم و شایع در پدیده Oversteer میتوان موارد زیر را برشمرد.
- شتاب بیش از حد چرخهای عقب
- ترمز ناگهانی در پیچها
- توزیع وزن یا بار ضعیف
- برداشتن ناگهانی پا از گاز در پیچ
- شتابگیری شدید در خودروهای دیفرانسیلعقب
- ترمزگیری محکم
این موارد منجر به انتقال ناگهانی وزن از عقب به جلو میگردد و اصطلاحاً پشت خودرو سبک میشود. بیش فرمانی معمولاً در خودروهای دیفرانسیلعقب و یا با طول محور بیشتر دیده میشود.
نحوه اصلاح بیش فرمانی (فرمان دادن معکوس)
اصلاح بیش فرمانی با واکنشی متضاد و سریع همراه است که به آن فرماندادن معکوس میگویند. برای انجام این روند مراحل زیر را انجام دهید.
- فرماندادن معکوس: فرمان خودرو را سریع و دقیق در جهت مخالف پیچش اتومبیل بچرخانید.
- کنترل گاز: فشار روی پدال گاز را بهآرامی بکاهید. هدف این کار، هماهنگی چرخهای عقب با چرخهای جلو است.
- پدال ترمز را فشار ندهید: در این شرایط از فشردن ناگهانی و تا انتهای پدال ترمز پرهیز کنید. زیرا این عمل منجر میشود که وزن از روی چرخهای عقب برداشته شود و با سرعت بیشتری بچرخد.
تفاوت میان بیش فرمانی و کم فرمانی
عمده فرق اصلی میان این دو پدیده در نحوه واکنش خودرو در یکگوشه است. کم فرمانی با ازدستدادن چسبندگی چرخهای جلو همراه است و بیش فرمانی با کاهش چسبندگی و پایداری چرخهای عقب اتفاق میافتد.
کدام یک ایمن تر است؟
بهطورکلی خودروسازان کم فرمانی را بیشتر ترجیح میدهند چرا که رانندگان عادی کنترل بیشتری بر روی خودرو خواهند داشت. رانندگان حرفهای و مسابقهای نیز بیشفرمانی را میپسندند؛ زیرا در صورت تسلط بر این پدیده میتوانند پیچها را با سرعت بیشتری طی کنند. کمفرمانی ایمنتر از بیشفرمانی برای افراد معمولی است و با برداشتن پا از روی پدال گاز و ترمزگیری ملایم قابلکنترل است. این مورد نیز تفاوت میان بیش فرمانی و کم فرمانی به حساب میآید.


